سال های نوجوانی و جوانی مرحله مهم و برجسته رشد و تکامل جسمانی،اجتماعی و روانی فرد به شمار می‌رود
کد خبر: ۲۳۱۸۱۶
تاریخ انتشار: ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۱:۱۹ 18 May 2016
نیاز های نوجوانان و جوانان

انسان در طول دوره زندگی خود نیازهایی دارد.اگر چه شکل و نوع نیاز ها در دوره های مختلف زندگی متفاوتند، بعضی از این نیازها در همه ی دوران زندگی مشترکند. مانند نیازهای زیستی از جمله خوردن،آشامیدن و نفس کشیدن.
برای گروه سنی نوجوانان و جوانان نیز یک رشته نیازهای عمومی و نیازهای خاص مربوط به این گروه های سنی مطرح است که به شرایط زندگی این دوره مربوط ولی شکل و نوع نیاز ها برای گروه های سنی مختلف،نوجوانان و جوانان دختر و پسر با تفاوت هایی همراه است.
باید با تلاش و کوشش از راه صحیح و علمی به تأمین نیاز های نوجوانان و جوانان پرداخت.
عامل انگیزش جانداران نیازهای آنهاست.
سال های نوجوانی و جوانی مرحله مهم و برجسته رشد و تکامل جسمانی،اجتماعی و روانی فرد به شمار می‌رود.در این دوره نیاز به تعادل هیجانی و عاطفی به خصوص تعادل بین عواطف و عقل،درک ارزش وجودی خویش،کسب مهارتهای اجتماعی لازم در دوست یابی،حفظ تعادل روانی و عاطفی خویش در مقابل عوامل فشارزای محیطی و شناخت زندکی سالم و موثر و چگونگی برخورد با انها،از مهمترین نیازهای نوجوانان و جوانان است.بنابراین کمک به انها در رشد و گسترش مهارت های زندگی،افزایش اعتماد بنفس در برخورد با مشکلات،حل مشکلات خود و همچنین کمک به انان در رشد و تکامل عواطف و مهارت های اجتماعی لازم(ارتباط بین فردی،حل مسئله،کنترل خشم و ابراز وجود)جهت سازگاری موفق با محیط اجتماعی و زندگی موثر و سازنده در جامعه امری اساسی است.
نیاز ها به دو دسته تقسیم میشوند:
1- نیاز های اولیه:شامل آن دسته از نیاز های اولیه انسان که تأمین انها کاملا حیاتی است.نیاز های اولیه بیشتر در دوره کودکی احساس میشود وبیشتر غریزی و فطری هستند،مانند نیاز به غذا،اب،اکسیژن و...
2- نیازهای ثانویه:این نیازها صرفا برای سازگاری بیشتر و بهتر روانی و اجتماعی فرد است و جنبه حیاتی ندارد.مانند نیاز به موقعیت،کسب مال،کسب قدرت،شهرت و...
نیاز های اکتسابی(اجتماعی) بر اثر کنش متقابل با محیط و نیاز به مصاحبت آموخته می شوند.نیاز به پیشرفت میتواند مثالی برای نیازهای اکتسابی باشد.پیشرفت یعنی نیاز به موفقیت،نیاز به بهتر از دیگران کار کردن و فعالیت های همراه با رقابت را خوب انجام دادن.
عده ای از روانشناسان،که بیشتر علاقه مند به شناخت،بررسی و تحلیل رفتار فرد بودند،ترجیح دادند که از عبارت «نیاز اساسی»استفاده کنند تا نیازهای اولیه و ثانویه.این گروه از روانشناسان سعی کردند هر دو دسته نیازهای حیاتی و اکتسابی را «نیاز اساسی»بنامند.به عقیده آنها نیازی اساسی خواهد بود که بایک یا دو شرط زیر هماهنگ باشد:
_در نزد عموم افراد مطرح باشد.
_در رابطه با تندرسی و سلامت روانی خود،نقش عمده ای داشته باشد.
پس مفهوم«نیاز اساسی» شامل نیازهای فطری و اکتسابی شد.

مازلو (روانشناس انسان گرا) ؛ اعتقاد دارد توالی نیازهایی که در انسان شناسایی شده به ترتیب شامل:
_نیازهای زیستی (فیزیولوژیکی): یکی از مهمترین و اساسی ترین نیازها نیازهای زیستی هستند.برای کسی که به حد افراط و به طور خطرناکی گرسنه است هیچ دلبستگی دیگری جز غذا وجود ندارد.او غذا را خواب میبیند،به خاطر می آورد راجع به ان فکر میکند،درباره ان به هیجان می اید،تنها غذا را درک میکندو فقط غذا میخواهد.خصوصا در دوره نوجوانی،این نیاز به علت رشد سریع جسمانی و فعالیت های بدنی به شکل خاصی مطرح است.در این دوره علاوه بر تغذیه مناسب باید استراحت و بهداشت فردی را نیز در نظر داشت.
مازلو،اظهار داشته که:«این کاملا واقعیت دارد که وقتی غذا وجود نداشته باشد انسان حاضر است با نان خالی زندگی کند».
تنها نیازی که مرتبأ تکرار میشود نیازهای زیستی است و این یکی از وجوه تمایز بین این نیاز با سایر نیازهاست.وجود تمایز دیگر آن ماهیت تکرار شونده ی انهاست.مثلا بعد از اینکه افراد غذا میخورند،بالاخره دوباره گرسنه می‌شوند،انها مرتبأ نیاز دارند.
در دوران نوجوانی نیاز های غذایی هم از لحاظ کمیت و هم از لحاظ کیفیت قابل اهمیت است.رشد بافت های عضلانی احتیاج به رژیم غذایی سرشار از مواد پروتئینی دارد.

_نیاز ایمنی:اگر نیاز های فیزیولوژیک نسبتأخوب ارضا شوند،ان گاه مجموعه جدیدی از نیازها پدید می‌ایند،که میتوان ان ها را به طور کلی جزء نیازهای ایمنی طبقه بندی نمود مانند امنیت،ثبات،وابستگی،حمایت،رهایی از ترس،رهایی از نگرانی و اشفتگی،نیاز به سازمان،نظم،قانون،محدودیت،داشتن حامی مقتدر و ...
نیازهای ایمنی از این نظر با نیازهای فیزیولوژیک تفاوت دارند که نمیتوان انها را بیش از حد ارضا نمود.انها هرگز نمیتوانند از سیل ها،اتش ها،بادها،بیماری ها یا حتی حیوانات خطرناک مصون باشند.
نوجوانان و جوانان از یک طرف در این دوره احساس استقلال رأی میکنند و میخواهند خود تصمیم بگیرند،اما تمایل دارند والدین توجه خود را از انان دریغ نکنند و مرتب ان ها را در کارهایشان ترغیب و تشویق کنند.با این کارعلاوه بر این که جوانان احساس امنیت میکنند،در کارها ترغیب و تشویق هم میشوند تا به موفقیت برسند.

_نیازهای محبت و تعلق پذیری(عشق):بعد از اینکه نیازهای فیزیولوژیکی تا حدی ارضا شد،نوبت ارضای نیازهای محبت و تعلق پذیری فرا میرسد.عشق در این جا به معنی نیاز جنسی نیست.میل جنسی را میتوان صرفا به عنوان یک نیاز فیزیولوژیک مطالعمه نمود.در دوره ی نوجوانی،نیاز به عشق و محبت از جایگاه خاصی برخوردار است.نوجوان و جوان مایل است که نسبت به دیگران ابراز محبت کند و در مقابل به او محبت شود و اورا دوست داشته باشند.از جمله نیاز به محبت و تعلق پذیری میتوان میل به دوستی،نیاز به تعلق داشتن خانواده،محله،ملت و تماس انسانی را نام برد.

_نیاز به احترام(عزت نفس):همه ی افراد جامعه(به جز بیماران)به یک ارزشیابی ثابت و استوار و معمولا فعال از خودشان،به احترام به خود،یا به عزت نفس یا به احترام به دیگران تمایل یا نیاز دارند.
تعجب آور نیست اگر مشاهده میکنیم در اجتماع پسر یا دختر نوجوانی علاقه مند است کارهایی انجام دهد که بزرگترها انجام میدهند،مانند علاقه انها به رانندگی،جلب توجه کردن،اظهار استقلال در کارهای شخصی خود و ... همگی نشان دهنده احساس نیاز این گروه به احترام،از طرف سایر اقشار مردم است،زیرا میخواهند توجه و محبت دیگران را به خود جلب کنند.
مازلو دو نوع نیاز احترام را مشخص نموده؛وجهه و عزت نفس.
وجهه عبارت است از ادراک مقام،تایید،یا شهرتی که فرد از ارزش و شایستگی خودش دارد.
عزت نفس بر چیزی بیش از وجهه یا مقام استوار است و میل به استقامت،پیشرفت، بسندگی،تسلط و شایستگی، اطمینان خود در برابر دیگران و استقلال و آزادی را نشان میدهد.به عبارت دیگر عزت نفس بر شایستگی استوار است.

_نیاز خود شکوفایی:در رأس سلسله مراتب نیازها،نیازی قرار میگیرد که نیاز به تحقق خویشتن یا خودشکوفایی نامیده می شود.خودشکوفایی یعنی تحقق بخشیدن به ارزوهای خود،رسیدن به کمال و خلاقیت در معنای وسیع کلمه.

برگرفته از کتاب "نیازهای نوجوانان و جوانان"
تالیف:دکتر ابوالقاسم اکبری
گردآوری و تنظیم : عاطفه زنگی آبادی ( همکار گروه فرهنگی - اجتماعی تابناک کرمان)

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار